Zaburzenia SI u dorosłych polegają na tym, że mózg nieprawidłowo interpretuje informacje zmysłowe, co prowadzi do nieadekwatnych reakcji emocjonalnych, motorycznych lub behawioralnych. Objawy mogą być subtelne, przez co często pozostają nierozpoznane — lub błędnie diagnozowane jako np. lęki, nerwica czy cechy osobowości.
Jakie mogą być objawy zaburzeń SI u dorosłych?
Zaburzenia te mogą przybierać różne formy i nasilenie. Objawy można podzielić na kilka kategorii:
1. Nadwrażliwość sensoryczna (hiperreaktywność)
- niechęć do dotyku (np. ubrania, ścisku ręki),
- drażliwość na dźwięki (np. głośne rozmowy, hałas uliczny),
- szybkie męczenie się w zatłoczonych, bodźcowych środowiskach (sklepy, galerie handlowe),
- unikanie intensywnych zapachów lub smaków.
2. Niedowrażliwość sensoryczna (hiporeaktywność)
- opóźnione reakcje na ból, dotyk, temperaturę,
- trudność z wyczuwaniem pozycji ciała (np. potykanie się, „obijanie” o przedmioty),
- potrzeba silnych bodźców (np. mocne uściski, uprawianie sportów ekstremalnych),
- trudność z rozpoznawaniem sygnałów z ciała (głód, napięcie mięśniowe).
3. Trudności w organizacji ruchu i planowaniu motorycznym (dyspraxia)
- niezdarność ruchowa, trudności z koordynacją (np. podczas jazdy samochodem, tańca),
- problemy z sekwencją ruchów (np. wiązanie butów, obsługa narzędzi),
- opóźnienia reakcji lub zamrożenie w sytuacjach wymagających szybkiej decyzji.
4. Problemy emocjonalne i społeczne związane z przetwarzaniem sensorycznym
- trudności w relacjach interpersonalnych,
- zmienność nastroju, wybuchy złości bez wyraźnej przyczyny,
- trudność w skupieniu uwagi i szybkie przemęczenie psychiczne,
- objawy przypominające ADHD, zaburzenia lękowe lub depresję.
Jak można zdiagnozować zaburzenia SI u dorosłych?
Diagnostyka zaburzeń SI u dorosłych to wciąż rozwijająca się dziedzina. Podstawą jest szczegółowy wywiad z terapeutą integracji sensorycznej, często wspomagany standaryzowanymi kwestionariuszami (np. Adult/Adolescent Sensory Profile).
Ocena obejmuje:
- analizę objawów subiektywnych,
- ocenę stylu życia i reakcji na bodźce w różnych środowiskach,
- testy koordynacyjne i posturalne,
- obserwację funkcji motorycznych.
Rehabilitacja i terapia integracji sensorycznej
Choć u dorosłych nie stosuje się klasycznych form terapii SI takich jak u dzieci (np. huśtawki, hamaki, tunele), rehabilitacja oparta na neuroplastyczności mózgu może przynieść istotne korzyści.
1. Terapia sensoryczna
- dostosowana do poziomu nadwrażliwości/niedowrażliwości,
- plan terapeutyczny obejmuje ekspozycję na bodźce w kontrolowany sposób,
- ćwiczenia stymulujące czucie głębokie, przedsionkowe i propriocepcję.
2. Fizjoterapia z elementami integracji sensorycznej
- praca nad koordynacją, równowagą, reakcjami posturalnymi,
- ćwiczenia wyciszające lub pobudzające układ nerwowy,
- trening napięcia mięśniowego i orientacji w przestrzeni.
3. Trening funkcji wykonawczych i emocjonalnych
- pomoc w planowaniu i organizacji dnia,
- strategie radzenia sobie w trudnych środowiskach (np. biuro open-space),
- wsparcie psychologiczne i techniki relaksacyjne.
4. Terapia zajęciowa
- nauka wykonywania codziennych czynności w sposób dopasowany do profilu sensorycznego pacjenta,
- wdrażanie ergonomii i dostosowań środowiskowych.
Zaburzenia integracji sensorycznej u dorosłych to realny, choć często bagatelizowany problem, który może poważnie wpływać na jakość życia i funkcjonowanie społeczne. Świadomość objawów, profesjonalna diagnoza i indywidualnie dobrana rehabilitacja pozwalają poprawić komfort życia, zwiększyć tolerancję na bodźce i zmniejszyć objawy wtórne, takie jak napięcie psychiczne czy przewlekłe zmęczenie.
Wczesna interwencja – także u dorosłych – ma realny wpływ na neuroplastyczność i poprawę funkcji sensorycznych.
Zachęcamy do kontaktu
